zomer 2010

Onze diepste troost

Peter Buikema
in: Kerk in Stad,
Protestantse Gemeente Groningen

De oude versie luidde: ´Wat is uw enige troost, beide in leven en sterven? Dat ik met lichaam en ziel, beide in het leven en sterven, niet mijn, maar mijns getrouwen Zaligmakers Jezus Christus eigen ben...' Nu is dat geworden: ´Wat is mijn diepste troost?' Een fragment uit het antwoord: ´Hoe sterk we ook zijn, niemand ontkomt aan momenten dat het leven ons ontwapent [...] Soms lijkt alles weg te vallen. Dan ontdek ik mijn ´armoede'. En juist deze armoede vormt de toegang tot God. God is wat blijft als alles mij ontvalt. Hij begeleidt mij soms als een vertrouwde nabijheid, soms als een pijnlijke afwezigheid, als een stem die mijn geweten wekt, een geheim tegenover wie mijn woorden verkruimelen, een tegenspraak die mijn gedachten en woorden doorkruist, een hand die mijn leven draagt. [...] Mijn diepste troost is het vertrouwen: ik val nooit uit zijn hand. Ik vind dat het hier gaat om een geslaagde herformulering.

Deze nieuwe catechismus heet de Doornse Catechismus. Hij is geschreven door 13 predikanten die lid zijn van Op Goed Gerucht, een platform voor moderne theologie in de Protestantse Kerk. Een van hen is 'onze eigen' Jannet van der Spek, een ander Wouter Slob, onder andere hoogleraar aan de theologische faculteit hier ter stede. Het boek is Doorns omdat het begin ervan lag in het prachtige opleidingscentrum van onze kerk in Doorn: Hydepark. De ondertitel luidt Oude vragen, nieuwe antwoorden, maar dat is gelukkig onjuist: het zijn bijna allemaal ook nieuwe vragen, zoals: 'Bestaat God? Is God almachtig? Heeft God humor? Wie is Jezus? Gebeuren er nog wonderen? Worden mijn gebeden verhoord? Wat is liefde? Gaat het om mijn leven op aarde of in het hiernamaals?'

Niet alle antwoorden vind ik even goed. Het hoofdstukje Wie is jezus? begirlt met de zin: 'Over wie Jezus werkelijk geweest is, kunnen we aileen met zekerheid zeggen dat hij een joodse rabbi was.' Nu kunnen we wel meer met zeker- heid zeggen (bv. dat hij gekruisigd is en dat hij het Koninkrijk Gods verkondigde), maar ook de schrijfster zelf blijkt in het vervolg toch heel wat meer over Jezus te weten, zoals bij voorbeeld deze vreemde fantasie: 'Hij liep over de zee, omdat hij had leren houden van de golven en de branding.'
Soms is de uitleg wat oppervlakkig modernistisch: 'Met de geschiedenis van de lichamelijke opstanding wilden de evangelisten de lezers vooral bemoedigen. Hoe wanhopig de omstandigheden ook zijn, mensen kunnen altijd weer overeind komen en moed vatten.' Dat is toch echt niet wat de evangelisten met de opstandingsverhalen willen zeggen.

Maar vaak zijn de antwoorden ook goed door dacht en bieden ze een vruchtbare poging tot hedendaagse voortzetting van de traditie. Het geheel is steeds helder en toegankelijk geschreven met veel verwijzingen naar poezie en muziek. In een tijd waarin zo weinigen het aandurven tot een enigszins omvattende ver-woording van het christelijk geloven te komen, is dit een welkome bijdrage!