in het Leids Kerkblad, 10e jaarg. nr.9, september 2000 (uitgave Hervormde Gemeente en Gereformeerde Kerk)
In januari kwamen meer dan honderd, overwegend jonge predikanten, werkzaam in 'Samen-op-Weg'gemeenten
(SOW), op "Op Goed Gerucht" af. Met veel inzet werken ze in de kerk, maar in de gemeenten
krijgen ze zo vaak te horen dat het vroeger in de kerk allemaal veel beter was.
Toen zat de kerk nog vol met jong en oud. Grote aantallen (belijdenis) catechisanten, overvolle
jeugddiensten. Toen moesten er soms nog stoelen bijgezet worden. En nu: veel lege banken en stoelen, lage "luister- en
kijkcijfers" bij de zondagse eredienst, het verlies van leden en jongere generaties laten het helemaal afweten.
Er is een crisis in de SOW-kerken: de trage slakkengang naar het "Samen-op-Weg", waarbij elke slak op haar rug haar
eigen kerkelijk huisje wil meeslepen. Dit klagen zijn de jonge predikanten moe
en ze willen er niet aan opbranden. Veel liever zien zij de situatie van nu reëel onder ogen en kijken zij vooral naar
de goede dingen die er nu in de kerken gebeuren.
Zij aanvaarden het dat de kerk aan de rand van de samenleving is komen te staan en willen van daaruit hun werk doen. De tijd van de
"kerk in het midden", waarnaar geluisterd wordt, is voorgoed voorbij. Hoeveel mensen lieten vroeger niet op hun wijze de kerk maar in het midden?
De identiteit van de predikant staat flink op de tocht.
"Op Goed Gerucht" werd geboren. Het is
geen nieuwe kerkelijke richting of modaliteit, maar een open platform voor predikanten, die de zorgelijke sfeer van kleiner wordende kerken achter zich willen laten. Met veel ruimte voor nieuwe initiatieven. "Wij willen een gemeenschap vormen van predikanten, praktijkgerichte theologen met een brede theologische, wetenschappelijke en culturele interesse, die aanvaarden dat zij deel uitmaken van een geseculariseerde samenleving en tegelijk ervan overtuigd zijn, dat de kerk onze samenieving veel te bieden en te zeggen heeft. "Op Goed Gerucht" wil ruimte bieden, van waaruit wij vrijmoedig en gelovig, theologisch verantwoord onze boodschap kunnen en durven brengen".
Enkele reacties van predikanten.
Ds. Henco van Capelleveen uit Kootstertille: "Het vak van predikant is een eenzaam beroep. Je wordt nooit echt deel van een gemeente en je bent verantwoordelijk voor het hele reilen en zeilen. De gemeenteleden zijn geweldig betrokken, en toch moet ik altijd maar weer aanhoren dat vroeger de kerk voller zat. Het verlangen naar vroeger is een spook waar je niet tegen kunt vechten. Je doet je best het goede gerucht te verkondigen, maar vaak sta je er alleen voor. We moeten de crisis gebruiken om te laten zien dat het gerucht doorgaat".
Ds. Jeroen Jeroense uit Elst: " 'Op Goed Gerucht' bestaat uit een groep predikanten, die de secularisatie volledig ervaart en vanuit dat gegeven vrolijk verdergaat. Dat er lege kerkbanken zijn, dat weten we nu wel. Maar laten we iets doen met de mensen, die wel gemeente willen zijn".
Ds. Sita Hofstra uit Rijperkerk: "We zoeken een geestelijk thuis waar we met vragen over hoe je het moet aanpakken voor de dag kunnen komen. Veel mensen hebben vandaag de dag een grote
geloofshonger, dus zijn er mogelijkheden voor kerken. Dan is het triest te constateren dat in plaatsen in Friesland, waar de secularisatie pas nu volop aan de gang is, de sfeer erg bepaald wordt door pessimisme. De sfeer van verval doortrekt alle vergaderingen. Wekelijkse kerkdiensten zijn wel het vliegwiel, dat de gemeente op gang houdt. Mensen zijn op zoek naar duidelijkheid. Waar staan we voor? Daar moeten we studie van maken".
Ds. Evert-Jan Vledder uit Oosterend op Texel: "De kerk zit niet in het centrum van de macht. Zij werkt vanuit haar positie in de marge. Dat is haar plaats en juist daar kan zij iets voor mensen betekenen".
De kunst van het geloven
In juni kwamen de predikanten van "Op Goed Gerucht" voor de tweede keer bijeen op het Theologisch Seminarium "Hydepark" in Doorn. Om elkaar te ontmoeten, te bemoedigen en echt met elkaar in gesprek te gaan over: "de kunst van het geloven", praktisch uitgewerkt in een zestal werkgroepen over:
de kunst van het gebed, van een eerlijke preek, van het ambt, van muziek, van het handelen en van drama. Met het ene been staan de predikanten in de traditie van de kerk en het geloof, met het andere been midden in de geseculariseerde samenleving. Ze willen de traditie niet overboord gooien, want dan weet je niet waar je vandaan kornt. Tegelijk leven zij zelf midden in een postmoderne samenleving. Een aanduiding van onze tijd en onze cultuur. Die moderne tijd, begonnen met de Franse Revolutie, wordt gekenmerkt door de grote systemen, de grote verhalen van liberalisme, kapitalisme, socialisme, communisme. Allemaal visies met de gedachte: wij, mensen, kunnen onze wereld zelf maken. Maar dat is heel erg tegengevallen. De grote verhalen zijn voorbij.
Mensen gaan er niet meer in mee. Het christelijk geloof maakt hetzelfde door. Mensen gaan er niet meer in mee. In de wereld kamen zoveel visies en stemmen op de mens af, dat hij zich wat terugtrekt op zichzelf, individualistisch wordt, zich verdeelt en in stukjes
uiteen voelt vallen, omdat hij van alles wil proeven. Hoe kun je zelf als postmodern mens in deze tijd met je christelijke geloofsopvatting
leven? Mensen binden zich niet zo meer met een bepaalde politieke of een bepaalde geloofsrichting. Mondige mensen. Hoe praat je met je vrienden, buren, collega's en je eigen kinderen over wat is zelf gelooft? In een wereld met geloof in geld, groei en internet. Is er maar één waarheid of zijn er vele? Het beeld staat in onze tijd centraal. De moderne communicatiemiddelen hebben veel invloed op mensen. Wat betekent dat voor de vorm van de kerkdiensten? Een preek langer dan twintig minuten kan niet meer. De kerkdienst vraagt om andere, meer open vormen.
Predikant als schatbewaarder
Op de eerste studiedag van "Op Goed Gerucht" hield ds. Rick Benjamins uit Beuningen een inleiding: "Het belangrijkste is dat wij een beweging zijn. Geen manifesten, op kerkdeuren gespijkerd, beginselverklaringen, standpuntbepalingen, maar een geestelijk huis voor een beweging. De kerk bevindt zich in een veelbelovende crisis.
Het bijbelverhaal is één van de instrumenten waarmee de kerk de crisis door moet: predikanten zijn de "schatbewaarders" van dat verhaal".
Volgens Van Dale heeft crisis meerdere betekenissen: het kan een ernstige stoornis zijn, of een beslissend stadium in een ernstige ziekte, maar ook een wending of een keerpunt.
De kerk heeft ook een groot "menselijk kapitaal" aan gemeenteleden, vrijwilligers/sters.
Rick Benjamins: "Wij worden opgeroepen opnieuw het goede gerucht te spellen en ons af te vragen wat wij zeggen, als we "God" zeggen: wat wij bedoelan als we naar de gemeenschap van Christus verwijzen: wat het betekent, dat wij anderen onze naaste noemen".
